Tatilin sona ermesi, yalnızca derslerin yeniden başlaması anlamına gelmez.
Uyku saatleri, günlük düzen, arkadaşlıklar, akademik beklentiler ve sosyal ortam da yeniden değişir. Bazı gençler bu geçişe kolayca uyum sağlarken bazıları için okula dönüş, düşündüğünden daha yorucu olabilir.
Dışarıdan bakıldığında isteksizlik, erteleme ya da huysuzluk gibi görünen davranışların altında bazen kaygı, belirsizlik veya kendini yetersiz hissetme korkusu bulunabilir.
Kaygı her zaman “Kaygılıyım” diyerek görünmez
Ergenler yaşadıkları duyguyu her zaman açıkça ifade edemeyebilir. Okul konuşulduğunda öfkelenmek, sabahları hazırlanmayı geciktirmek, sık sık karın ya da baş ağrısından söz etmek, uyku düzeninin bozulması veya içine kapanmak bu zorlanmanın farklı görünümleri olabilir.
Bu davranışları hemen “Sorumluluk almak istemiyor” şeklinde yorumlamak, gencin asıl deneyiminin gözden kaçmasına neden olabilir. Bazen genç de neden bu kadar zorlandığını tam olarak bilmiyordur. Yalnızca okul düşüncesiyle birlikte artan bir gerginlik hisseder.
Okul yalnızca derslerden oluşmaz
Bir genç için okula dönmek; yeniden değerlendirilmeyi, arkadaş grupları içinde yer bulmayı, öğretmenlerin beklentileriyle karşılaşmayı ve başkalarıyla kıyaslanmayı da beraberinde getirebilir.
Yeni bir sınıf, değişen arkadaşlıklar, geçmiş dönemde yaşanan bir kırgınlık, akademik başarısızlık korkusu veya beden görünümüne ilişkin kaygılar bu süreci zorlaştırabilir. Bu nedenle “Okulda ne var ki bu kadar büyütüyorsun?” sorusu yerine, “Okula dönmenin en zor gelen tarafı ne?” sorusu daha fazla alan açabilir.
Hemen çözmeye çalışmadan önce anlamak
Bir gencin yaşadığı sıkıntıyı duymak, bütün sorunları aynı anda çözmek anlamına gelmez. Bazen ihtiyaç duyulan ilk şey tavsiye değil, anlaşılmaktır.
“Bunda kaygılanacak bir şey yok” demek iyi niyetli olsa da gencin hissettiği duyguyu geçersizleştirebilir. Bunun yerine, “Bunun seni zorladığını görüyorum” ya da “İstersen birlikte hangi kısmın ağır geldiğine bakalım” gibi ifadeler konuşmayı kolaylaştırabilir.
Duygunun kabul edilmesi, her davranışın kabul edileceği anlamına gelmez. Sınırlar korunurken duyguyu görebilmek mümkündür.
Başlangıcın kusursuz olması değil, gencin bu geçişte yalnız olmadığını bilmesi önemlidir.
Küçük bir düzen, kontrol hissini güçlendirebilir
Okula dönüş döneminde her şeyi bir anda düzeltmeye çalışmak yeni bir baskı yaratabilir. Uyku saatini kademeli olarak düzenlemek, sabah hazırlığını kolaylaştırmak veya ilk haftanın programına birlikte göz atmak belirsizliği azaltabilir.
Buradaki amaç kusursuz bir başlangıç yapmak değildir. Gencin, karşısındaki sürecin yönetilebilir olduğunu hissetmesine yardımcı olmaktır. Bazı günlerin zor geçmesi, bütün dönemin kötü geçeceği anlamına gelmez.
Ebeveynin sakinliği de önemlidir
Çocuğunun zorlandığını görmek ebeveyn için de kaygı verici olabilir. Ancak sürekli soru sormak, hızlı çözümler sunmak ya da başarı baskısını artırmak gencin daha fazla kapanmasına neden olabilir.
İlgili olmak ile kontrol etmeye çalışmak arasında hassas bir fark bulunur. Gence alan tanırken ulaşılabilir olmak, konuşmaya zorlamadan yanında kalmak ve ihtiyaç duyduğunda destek isteyebileceğini hissettirmek çoğu zaman daha güvenli bir ilişki zemini oluşturur.
Ne zaman destek düşünülmeli?
Okulun ilk günlerinde bir miktar huzursuzluk yaşanması olağandır. Fakat yoğun kaygı uzun süre devam ediyor, günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyor, bedensel yakınmalar sıklaşıyor veya genç okula gitmekten sürekli kaçınıyorsa bu durum daha yakından ele alınabilir.
Destek almak, yaşanan zorluğun büyümesini beklemek anlamına gelmez. Bazen gencin duygularını güvenli bir ortamda anlamlandırabilmesi, hem okul yaşamıyla hem de kendisiyle kurduğu ilişkiyi yeniden düzenlemesine yardımcı olabilir.
Okula dönüş her genç için aynı hissettirmez. Bazıları heyecanla, bazıları sessiz bir kaygıyla başlar. Önemli olan başlangıcın kusursuz olması değil; gencin bu geçişte yalnız olmadığını bilmesidir.
Yararlanılan kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel değerlendirme veya tanı yerine geçmez.
Yazan: Klinik Psikolog Lizge Hazal Koca · Son güncelleme: 7 Eylül 2026 · Editör iletişimi